مدیریت باغ به روش ارگانیک

وزارت جهاد کشاورزی

                                سازمان جهاد کشاورزی استان آذربایجان شرقی

گروه نوسازی وتحول اداری

 

 

 

 

 

 

عنوان پیشنهاد:

برتر

مدیریت باغ به روش ارگانیک

 

 

 

 

 

عنوان پیشنهاد دهنده:

عزیز صمدی

کارشناس ارشد مدیریت باغبانی

 

 

 

سال1384

1)    مقدمه:

از آنجا که در سال 1383 زمزمه کشاورزی ارگانیک را در وزارت جهاد کشاورزی و بعد مشکلات اجرای آن را درباغات استان احساس نمودم  به دنبال نقطه ای جهت شروع این امر خطیر بودم. خوشبختانه در همان وقت نظام پیشنهادات سازمان تشکیل یافته بود.طرح مدیریت باغ به روش ارگانیک همان نقطه شروع بود .دستورالعمل  مورد نظرم را تهیه  وبه عنوان پیشنهاد به نظام پیشنهادات ارائه نمودم و پس ازتصویب  در غالب طرح های مدیریت باغبانی  اجرای آن شروع شد.

متن پیشنهاد ودستور العمل آن طوری تهیه شد تا باحداقل هزینه ووقت وبه      راحتی درباغات اجرا گردد وضمن حاصلخیز نمودن خاک باغات موجب اختلال در چرخه زندگی آفات وبیماریها گردیده  واز مصرف بی رویه کود وسم درباغات جلوگیری نماید.

مهمترین قسمت این طرح تهیه کمپوست و دادن آن به خاک باغ می باشد که بطور خلاصه شرح داده می شود.

1)      در محل مناسبی از باغ زمینی به عرض 5/2 متر انتخاب گردد طول زمین حداقل 5 متر و حداکثر به میزان مواد آماده جهت کمپوست بستگی دارد.

2)      کف زمین انتخاب شده را به عمق 40 سانتی متر شخم و در صورت سنگین بودن خاک مقدار مناسبی ماسه به آن اضافه گردد تا تهویه آن بهبود یابد همچنین عصاره کمپوست در مراحل بعدی در این خاک نفوذ کرده و آن را به خاک آلی تبدیل خواهد نمود.

3)      برگها و سایر مواد گیاهی جمع آوری شده را در کف زمین بریزید مقدار یک درصد کود فسفر و 5 درصد اوره به آن اضافه نمایید میزان رطوبت توده باید 55 تا 70 درصد باشد اگر دارای این میزان رطوبت باشد با فشردن مقداری از آن در دست قطرات کوچک آب باید از لای انگشتان دست نمایان گردد. و پس از رها کردن به شکل اوّلیه باز گردد. در صورت کم بودن رطوبت با اضافه کردن آب میزان رطوبت را به حد مطلوب برسانید اگر در توده علف های هرز وجود داشته باشند باید خرد شوند.

4)      پس از رسیدن ارتفاع توده به 25 سانتی متر مقدار کمی از خاک سطحی باغ به روی آن اضافه کنید و دوباره مواد گیاهی را اضافه نمایید تا به ارتفاع 50 سانتی متر برسد در این مرحله یک لایه کود حیوانی تازه روی توده بریزید این مراحل را به همان ترتیب ادامه دهید تا ارتفاع به 150 سانتی متر برسد در هر مرحله توده گیاهی را فشار دهید تا بحد کافی بهم بچسبند. آخرین لایه کود حیوانی خواهد بود مقدار کود حیوانی از نظر وزنی باید ده درصد مواد توده باشد در آخر مقداری از کود حیوانی را به اطراف لایه بریزید تا مواد گیاهی در بین آن واقع شوند.

در صورت امکان در سه جهت محل مورد نظر دیواری به ارتفاع 5/1 متر از سنگ و گل و یا آجر و غیره درست کنید و یا می توان محل تهیه کمپوست را در عمق زمین کنده و احداث نمود.

سر انجام روی توده را با نالیون بپوشانید.

5)  پس از 15 روز توده کمپوست را به منظور هوا دهی بهم بزنید و دوباره روی آن را بپوشانید هنگام به هم زدن باید ترتیبی داده شود که مواد اطراف توده به سمت مرکز توده سوق داده شوند تا حرارت لازم را دریافت کنند این عمل را 3 بار دیگر با همان فاصله زمانی انجام دهید تا مدت زمان به 60 روز برسد در این مرحله کمپوست به مرحله بلوغ رسیده است و برای رسیدن کامل حداقل یکماه دیگر زمان لازم دارد.

اگر تهیه کمپوست از اواخر آبان ماه شروع گردد مرحله رسیدگی آن قبل از عید انجام می گیرد و آماده مصرف می شود تشخیص زمان رسیدگی بخصوص هنگامی که در محصولات باغی استفاده می گردد دارای اهمیت می باشد بدین منظور می توان از آزمون جوانه زنی بذر گیاه شاهی استفاده نمود در این آزمون اگر بذر در داخل کمپوست جوانه نزند کمپوست هنوز نرسیده است و مدتی

2) شرح وضع موجود ( قبل از اجرای پیشنهاد):

گزارش وضع موجود شامل توضیح آمار وارقام و تصاویر و نمودارهای گرافیکی می باشد

سطح باغات استان در سال 1383 بیش از 97 هزار هکتار که79979 هکتار از آن با تولید 603890.4 تن بارور بود.  اکثریت باغات  تحت تنش خاکهای آهکی وpH بالا ست وکمبود عناصر غذایی به علت     ناتوانی در جذب آنها  از خاک درپیکره درختان میوه مشهود است.این مشکل حتی با دادن کود  نیز حل نمیشود وعلت آن تثبیت عناصر در خاک است به همین خاطر باغدار کود بیشتری استفاده میکند. از طرفی هر سال  درفصل پاییزمقدار زیادی برگ در سطح باغات می ریزد، این برگها  معمولاآلوده به  انواع  مختلف  بیماریهاو محلی برای زمستان گذرانی آفات وامراض میباشند.مقداری از این برگها صرف تغذیه دامها ،مقداری توسط باد درمحیط اطراف پخش ویا توسط آب به مناطق دیگر منتقل میشوند . بقیه در سطح باغ  باقی می مانند.به این ترتیب برگ به عنوان عاملی برای انتقال ، پخش وتشدید آفات وبیماریها  عمل می کند. این امر درمورد میوه های باقی ماند ه درسطح باغ نیز صادق است. معمولا میوه های نامرغوب ، آفت زده وآلوده به بیماریها درسطح باغات رها شده وموجبات تکمیل چرخه زندگی آفات وبیماریها را فراهم می آورند. مثال بارز آن زنبور میوه خوار بادام است

 و نتیجه امرموجب تقاضای بیشتر برای سموم و بالارفتن هزینه تولیدگردیده و مهمتر ازهمه  باتولید وعرضه میوه های آلوده ،با باقی مانده سموم وکودها، سلامت جامعه را باخطر جدی مواجه میسازد.

کم بود مواد آلی خاک  باعث کاهش ظرفیت نگهداری  آب وعناصر غذایی گردیده ودرخت را در مقابل آفات وبیماریها حساس مینماید.وهمچنین دادن کود شیمیایی باعث افزایش بیماریهای خاکزی می شود. در بعضی از باغا ت خشکیدگی درختان بادام ، زردآلو وهلو مشاهده میگردد که یکی از دلایل آن شرایط نا مطلوب خاک وفعالیت بیماریهای خاکزی در آنهااست.

 3) وضع مطلوب ( بعد از اجرای پیشنهاد):

گزارش وضع مطلوب شامل توضیح آمار وارقام و تصاویر و نمودارهای گرافیکی می باشد. در ضمن در این

قسمت میزان تغییرات حاصل بین وضع موجود و وضع مطلوب با توجه به عنوان پیشنهاد به طور مبسوط تشریح گردد.

همان

.

با اجرای مدیریت ارگانیک باغات طی عملیات تهیه کود آلی ، آفات وبیماریها  همراه برگهای خزان یافته، میوه های ریزش کرده وآلوده وعلفهای  هرز از سطح باغات جمع آوری گردیده وتحت فرایند تهیه کمپوست از بین می روند. در این فرایند مواد با ارزشی به نام کود آلی تهیه وبه بستر باغ برگردانده میشود تا ضمن اصلاح ساختمان وبافت خاک باعث تنظیم pH  وآزاد شدن بسیاری از عناصر ضروری گیاه ونهایتا حاصلخیزنمودن خاک ،  باعث ایجاد  اختلال در چرخه زندگی  آفات وبیماریها  گردد.

مهمترین امر در این طرح ، تهیه و افزودن خاک آلی به باغ میبا شد. این امر دارای اثرات زیر است:

- کاهش جمعیت آفات وجلوگیری از انتشاربیماریها وکاهش مصرف سم وکود

- اصلاح ساختمان وبافت خاک

- افزایش ظرفیت نگهداری آب درخاک

- افزایش خاصیت نگهداری موادغذایی درخاک

- افزایش ظرفیت تبادل کاتیونی خاک

- افزایش مقاوت در مقابل آفات وبیماریها

- افزایش عملکردوبهبود کیفیت محصولات باغی

- افزایش جذب عناصر  به دلیل تقلیل pHخاک

 - ایجاد چرخه کامل انرژی در باغات

 - بهبود تهویه خاک

 اجرای  پیشنهاد ازسال 84  درسطح باغات استان به  صورت الگویی شروع و تاپایان سال هشتادو هفت 92 هکتار از باغات را تحت پوشش قرار داده است  .

 

 

البته انتظار بر این است پس از مشاهده نتایج  ، درسطح وسیعتری توسط خود باغداران اجرا گردد.

جهت بررسی تاثیرات طرح در باغات درسال گذشته طی نامه ای  تاثیرات قابل لمس  حاصل از اجرای طرح از شهرستانها استعلام وبرایند نتایج  در مقایسه با باغات شاهد به شرح زیربرآورد گردید:

 

 

 

ونحوه تاثیر در کیفیت میوه ها  به صورت افزایش سفیدی و پر شدن مغز گردو ، خاصیت انباری ، اندازه میوه ورنگ میوه سیب وکاهش اثرات سوء آفات وبیماریها بر ظاهر میوه گزارش شد.در بررسی کاهش هزینه ها  به ازای اجرای هرکتار مبلغ2599750 ریال از بابت مصرف سم وکود هزینه های جانبی  صرفه جویی میگردد.

 5) چکیده:

با کمی دقت در امر باغداری میتوان دریافت که باغات سرشار ازانرژی های خدادادی فراوانی است که دراثر بی دقتی ویا بی توجهی باغدار از دسترس خارج می شوند. این امراز یک سو باعث افزایش مصرف نهاده ها و ازسوی دیگرباعث افزایش آفات وبیماریها در باغات میگردد.

نتیجه امرموجب تقاضای بیشتر برای سموم و بالارفتن هزینه تولیدگردیده و مهمتر ازهمه  باتولید وعرضه میوه های آلوده سلامت جامعه را باخطر جدی مواجه میسازد.

در این پیشنهادسعی شده چگونگی مدیریت منابع انرژی موجود درباغ و تاثیر آن در کاهش مصرف آب ،افزایش مقاومت درختان میوه در مقابل آفات وبیماریها ،کنترل آفات وبیماریها به روشهای غیر شیمیایی وکاهش مصرف  کود وسم  بیان گردد..

استفاده از بقایای گیاهی موجود درباغات اعم ازبرگ درختان ، بقایای محصولات زیر درختی ، علفهای هرز، ضایعات محصولات باغی  ومنابع خارج از باغ در تهیه کود آلی وبرگرداندن آن به خاک ، راهکاری است که باعث کاهش مصرف سموم ،کودها وآب ، همچنین تولید محصول سالم وتضمین سلامت جامعه خواهد شد. اجرا ی این طرح در سطح 92 هکتار  موجب صرفه جویی 239177000ریال در هزینه ها شده است.